Przejdź do treści
  1. Start
  2. Sardynia
  3. Co zobaczyć na Sardynii

Co zobaczyć na Sardynii: 15 miejsc, mapa i plan na 7 dni

Redakcja Przewodnik Włochy, , 10 min czytania

Co zobaczyć na Sardynii
Fot. Norbert Nagel, CC BY-SA 3.0

Co zobaczyć na Sardynii? Na wyspie najciekawsze są nuragi, stolica Cagliari, punickie i rzymskie stanowiska, średniowieczne miasteczka na zachodzie oraz plaże na północy. W tym przewodniku znajdziesz 15 miejsc, tabelę ze współrzędnymi, opis różnic między północą a południem oraz propozycję planu na tydzień.

Co zobaczyć na Sardynii w pierwszej kolejności?

Na wyspie warto zacząć od atrakcji Sardynii, czyli nuragów, stolicy Cagliari i nadmorskich miejsc na północy. Poniżej znajdziesz 15 miejsc, które dobrze połączyć w jednym wyjeździe. Jeśli wyjazd jest częścią dłuższej trasy po kraju, przydadzą się też atrakcje Włoch.

  1. Su Nuraxi di Barumini, stanowisko nuragiczne wpisane na listę UNESCO w 1997 roku.
  2. Cagliari, stolica wyspy z zamkiem, bazyliką Bonaria i nekropolią Tuvixeddu.
  3. Nora, punickie i rzymskie stanowisko pod Pulą.
  4. Tharros, stanowisko archeologiczne w pobliżu Oristano.
  5. Alghero, katalońskie miasto na północno-zachodnim wybrzeżu.
  6. Bosa, średniowieczne miasteczko w prowincji Oristano.
  7. Sassari, miasto w północnej części wyspy.
  8. Olbia, stolica Gallury z dobrym dostępem do wybrzeża.
  9. Costa Smeralda, wybrzeże z plażami w Gallurze.
  10. Arcypelag La Maddalena, park narodowy z Różową Plażą.
  11. Arbus, zachodnie wybrzeże o czystym brzegu i stanowiskach archeologicznych.
  12. Nuoro, miasto w środkowej części wyspy, serce Barbagii.
  13. Gennargentu, pasmo górskie z najwyższym szczytem wyspy, Punta La Marmora.
  14. Równina Campidano, największa płaska część Sardynii, od Oristano do Cagliari.
  15. Monte Claro, wzgórze w Cagliari z parkiem i widokiem na miasto.

Północ czy południe Sardynii: którą część wybrać?

Północ i południe różnią się charakterem, więc wybór zależy od tego, czego szukasz. Południe skupia stolicę, stanowiska punickie i rzymskie oraz długie plaże między Teulada a Pulą. Północ oferuje Gallurę, Costa Smeraldę, arcypelag La Maddalena i miasta takie jak Alghero czy Sassari.

Część wyspy Najważniejsze miejsca Charakter
Południe Cagliari, Nora, Campidano, Sulcis miasto, archeologia, plaże
Zachód Tharros, Bosa, Arbus, Oristano wybrzeże i historia
Północ Alghero, Sassari, Olbia, Costa Smeralda plaże i miasta
Północny wschód La Maddalena wyspy i plaże dostępne przez wodę

Na mapie miejsca wyglądają tak (szerokość i długość geograficzna):

Miejsce Szerokość Długość
Su Nuraxi di Barumini 39,7058 8,9906
Cagliari 39,2278 9,1111
Nora 38,9847 9,0159
Tharros 39,8734 8,4397
Alghero 40,5578 8,3219
Olbia 40,9235 9,4968
La Maddalena 41,2458 9,4119
Nuoro 40,3167 9,3333
Arbus 39,5333 8,6300

Jak wygląda pogoda na Sardynii przez cały rok?

Sardynia ma przeważnie klimat śródziemnomorski, ale pogoda różni się w zależności od części wyspy. Wschód jest suchszy, a mimo to bywają tam najgwałtowniejsze deszcze. Zachodnie wybrzeże jest bardziej deszczowe nawet na niewielkich wysokościach. Poniższa tabela pokazuje dane dla Cagliari, dla miesięcy od stycznia do grudnia. Więcej o pogodzie na Sardynii znajdziesz w osobnym artykule.

Miesiąc Średnia maksymalna temperatura, °C Średnia minimalna temperatura, °C Opady, mm
Styczeń 17 7 50
Luty 17 7 53
Marzec 19 8 40
Kwiecień 22 11 40
Maj 25 14 26
Czerwiec 29 18 12
Lipiec 31 20 4,1
Sierpień 32 21 7,5
Wrzesień 28 18 35
Październik 25 15 53
Listopad 21 12 58
Grudzień 17 8 49

Lato jest suche i bardzo gorące, a najsuchszym miesiącem jest lipiec. Najbardziej deszczowy jest listopad. Jesień bywa ciepła, ale z gwałtownymi ulewami w niektórych rejonach. Wiatr północno-zachodni, zwany Maestrale, wieje na wyspie zwłaszcza od września do kwietnia.

Co zobaczyć w Cagliari?

Cagliari jest stolicą regionu i największym miastem wyspy. Pod nowoczesną zabudową leżą warstwy osadnictwa sięgające około pięciu tysięcy lat, od neolitu po dziś. Najczęściej wymienia się tu zamek, bazylikę San Saturnino oraz bazylikę Bonaria. Na wschód od starego miasta znajduje się rzymski amfiteatr zwany Is Centu Scalas. Nekropolia Tuvixeddu pochodzi z czasów kartagińskich. Miasto ma też nowoczesny port i lotnisko międzynarodowe. Więcej o atrakcjach Cagliari znajdziesz w osobnym artykule.

Dobrze zaplanować tu jeden pełny dzień. Stare dzielnice wymagają pieszej wędrówki pod górę, a park Molentargius i plaża Poetto nadają się na spokojne popołudnie. Wzgórze Monte Claro warto połączyć z widokiem na miasto.

Czym są nuragi i gdzie zobaczyć Su Nuraxi di Barumini?

Nuragi to kamienne wieże obronne budowane na Sardynii od około 1500 roku przed naszą erą. Szacuje się, że na wyspie stoi ich około siedem tysięcy. Najlepiej zachowanym przykładem jest Su Nuraxi w Barumini, wpisany na listę UNESCO w 1997 roku. Centralna wieża ma trzy poziomy komór i wysokość 18,6 metra. Wokół niej powstały cztery dodatkowe wieże i otaczający mur. Wieś przy kompleksie miała od czterdziestu do dwustu chat.

Kamienna wieża i ruiny prehistorycznego nuragu pośród trawiastego terenu pod błękitnym niebem
Kompleks archeologiczny Su Nuraxi w Barumini, kamienne mury nuragu Fot. Norbert Nagel, CC BY-SA 3.0

Wykopaliska prowadził w latach od 1950 do 1957 Giovanni Lilliu. Znaleziono narzędzia, broń, ceramikę i ozdoby. Na miejscu jest muzeum, a w pobliżu stanowisko Casa Zapata. Aktualną cenę biletu do Su Nuraxi i godziny otwarcia znajdziesz na oficjalnej stronie stanowiska.

Co zobaczyć w Nora i Tharros?

Nora leży w pobliżu Puli, w prowincji Cagliari. To stanowisko punickie i rzymskie nad morzem, związane z dawnym portem. Tharros położone jest w pobliżu Oristano, na zachodnim wybrzeżu. Oba miejsca powstały jako fenickie osady, a później rozbudowali je Kartagińczycy i Rzymianie. Wybrzeże między nimi nadaje się na jeden dzień połączony z plażą.

Płaskorzeźba nagiej kobiety wykuta w piaskowcowym głazie na tle łąki i nieba
Płaskorzeźba kobiety w starożytnym mieście Tharros na Sardynii Fot. Photograph by Mike Peel (www.mikepeel.net)., CC BY-SA 4.0

Oba stanowiska łączy historia od fenickich kupców po rzymską prowincję. W Norze zobaczysz pozostałości zabudowy i miejsca przy wodzie. W Tharros łatwiej dotrzeć na plażę po zwiedzaniu ruin. Przed wyjazdem sprawdź, które części są otwarte dla zwiedzających.

Które plaże wybrać na Sardynii?

Wybrzeża są przeważnie skaliste, z wieloma klifami, zwłaszcza we wschodniej części wyspy. Mimo to na całej wyspie są duże, piaszczyste plaże. Znajdziesz je między Logudoro a Gallurą na północy, między Teulada a Pulą na południu oraz na krańcu Sulcis-Iglesiente na południowym zachodzie. Więcej o plażach Sardynii znajdziesz w osobnym artykule.

Arbus słynie z nieskażonego wybrzeża. Różowa Plaża w arcypelagu La Maddalena jest dostępna przede wszystkim od strony morza. Dojazd na wyspy wymaga przeprawy promem. Aktualny rozkład przepraw na La Maddalenę znajdziesz na oficjalnej stronie przewoźnika. Cieśnina Bonifacio, oddzielająca Sardynię od Korsyki, bywa niespokojna, więc przy wyjazdach łodzią warto sprawdzić prognozę.

Co zobaczyć w Alghero i Bosie?

Alghero jest katalońskim miastem na północno-zachodnim wybrzeżu. Część mieszkańców posługuje się dialektem algherskim, odmianą języka katalońskiego, uznaną przez prawo za jeden z dwunastu chronionych języków mniejszości we Włoszech. Mury miasta i wąskie uliczki w centrum nadają się na spacer wieczorem. Więcej o atrakcjach Alghero przeczytasz w osobnym artykule.

Bosa to średniowieczne miasteczko w prowincji Oristano, położone nad rzeką. Kolorowe domy stoją w rzędach na stromych ulicach. Dobrze połączyć oba miejsca w jednej trasie wzdłuż zachodniego wybrzeża, planując dzień na każde z nich.

Co zobaczyć w Olbii i na Costa Smeraldzie?

Olbia jest stolicą Gallury i dużym miastem północno-wschodniej części wyspy. Ma port i lotnisko, więc często stanowi punkt wyjścia na dalsze wycieczki. Jedna z największych nuragich budowli leży w pobliżu Olbii i Costa Smeraldy. Wielu podróżnych wybiera atrakcje Olbii jako bazę na pierwsze dni.

Costa Smeralda to wybrzeże z licznymi plażami i zatokami w Gallurze. Wiele miejsc jest tu połączonych drogami przybrzeżnymi. Warto wybrać jeden nocleg w pobliżu i zaplanować kilka dni na wybrzeże z jedną wycieczką łodzią. Ceny noclegów i wynajmu łodzi zmieniają się sezonowo, więc przed wyjazdem trzeba je sprawdzić u przewoźników.

Link partnerski Sardynia: wycieczki i bilety. Przejrzyj wycieczki

Link partnerski Cagliari: loty. Znajdź lot

Co zobaczyć w górach i w głębi wyspy?

Wnętrze Sardynii zdominowane jest przez pasmo Gennargentu. Najwyższy szczyt wyspy to Punta La Marmora, który ma 1834 metry wysokości. Pasmo Monte Limbara, Monte di Ala i Monte Rasu nie przekraczają 1500 metrów. Pasmo Sulcis-Iglesiente na południowym zachodzie dochodzi do 1236 metrów i kiedyś dawało życie dużym kopalniom.

Nuoro leży w środkowej części wyspy, w regionie Barbagii. Miasto jest wygodną bazą na wędrówki po górach i na zwiedzanie wsi z dawnymi zabudowaniami. Góry wymagają dobrego przygotowania, bo pogoda w nich zmienia się szybko, a zimą mogą pojawić się śnieg i mróz.

Jakie są różnice między wyspą a Campidano?

Campidano to największa płaska część Sardynii. Równina ciągnie się od Oristano do Cagliari i oddziela góry Gennargentu od Sulcis-Iglesiente. Kiedyś były tu lasy i bagna, a dziś dominują pastwiska i pola pszenicy. Na równinie prowadzi główna droga przez wyspę, więc przejazd z Cagliari na zachód lub na północ zwykle wiedzie tędy.

Rozległa, zielona równina z polami i wzgórzami pod błękitnym niebem z chmurami
Nizina Campidano di Oristano, widok na zielone pola i wzgórza Fot. Gianni Careddu, CC BY-SA 4.0

Nurra to druga większa równina, położona na północnym zachodzie między Sassari, Alghero i Porto Torres. Przy planowaniu trasy wygodnie jest traktować obie równiny jako korytarze transportowe, a nie miejsca do zwiedzania.

Jak zaplanować tydzień na Sardynii?

Siedem dni wystarcza, by zobaczyć najważniejsze miejsca wyspy, ale trzeba wybrać jeden region. Propozycja wygląda tak:

  • dzień 1 i 2: Cagliari i Monte Claro,
  • dzień 3: Nora i Tharros z plażą,
  • dzień 4: Su Nuraxi di Barumini i wieś Barumini,
  • dzień 5: Oristano i Bosa,
  • dzień 6: Alghero,
  • dzień 7: wolny dzień na plażę lub powrót.

Na północ trasę można przedłużyć o Olbię, Costa Smeraldę i La Maddalenę. Dojazd na wyspę wymaga samolotu lub promu. Połączenia lotnicze do Cagliari i Olbii zmieniają się co roku, więc aktualny rozkład znajdziesz na stronie lotniska. Bilety na stanowiska nuragiczne warto kupić wcześniej, jeśli planujesz wizytę w sezonie.

Kto rządził Sardynią po upadku Rzymu?

Po upadku Rzymu wyspa zmieniała panów, ale jej mieszkańcy długo zachowywali własne formy życia. Wandalowie zajęli Sardynię w 456 roku i rządzili nią przez 78 lat, do 534 roku. Wtedy żołnierze Justyniana odbili wyspę, która znów znalazła się pod władzą bizantyjską. Bizancjum kontrolowało ją przez około trzysta lat, z krótkim najazdem Ostrogotów w 551 roku.

Z czasem wyspa oderwała się od wpływów Bizancjum. Mieszkańcy zorganizowali się w cztery niezależne państwa zwane judykatami, rządzone przez lokalnych władców. Republiki Pisa i Genua przez długi czas próbowały narzucić im swoją kontrolę. Dopiero Korona Aragonii w 1324 roku podporządkowała wyspę i utworzyła Królestwo Sardynii, którego stolicą było Cagliari.

Królestwo przetrwało do 1713 roku. W 1718 roku wyspę przejął dom sabaudzki, który połączył ją ze swoimi włoskimi ziemiami. Po zjednoczeniu Włoch Sardynia weszła w skład Królestwa Włoch, a w 1946 roku obszar ten stał się częścią Republiki Włoskiej. Dziś wyspa jest regionem autonomicznym, a jej status wynika z jednego z najstarszych rozwiązań w państwie.

Co zostało po Nuragach poza wieżami?

Nuragowie zostawili po sobie więcej niż kamienne wieże obronne. Na wyspie zachowały się studnie święte, grobowce zwane grobami olbrzymów oraz zespoły budowli o charakterze religijnym. Najbardziej znanym przykładem jest kompleks Su Romanzesu w pobliżu miejscowości Bitti. Badacze uważają, że takie miejsca służyły jako cele pielgrzymek i miejsca masowych obrzędów.

Grobowce olbrzymów były monumentalnymi grobowcami zbiorowymi. Ich budowa wymagała dobrej organizacji pracy, podobnie jak budowa nuraghów. Świadczy to o tym, że społeczność nuragijska potrafiła skoordynować pracę wielu osób, które pełniły różne role.

Z tej kultury pochodzą także małe bronzowe figurki wotywne, znajdowane w różnych częściach wyspy. Szczególnie cenne są posągi z Mont'e Prama, które należą do najważniejszych zabytków tej epoki. Wiele osób odwiedza je dziś w muzeach, a nie na stanowiskach.

Część badaczy łączy ludność nuragijską z plemieniem Szerdanów, jedną z grup zwanych Ludami Morza. Ta hipoteza nie została potwierdzona, ale pojawia się w literaturze. Warto ją znać, bo wyjaśnia, skąd wzięła się część legend o wyspie.

Skąd wzięła się nazwa Sardynia?

Nazwa wyspy ma korzenie sięgające czasów przedłacińskich. Pochodzi od dawnego określenia ludności, zapisanego jako sard, które Rzymianie przekształcili w sardus, a w formie żeńskiej w sarda. Najstarsze poświadczenie to fenicki napis na Kamieniu z Nory, na którym widnieje słowo ŠRDN, czyli Šardana. Pojawiło się ono w czasie, gdy fenicka kupcy zaczęli przybywać na wyspę.

Nazwa mogła mieć też znaczenie religijne. Była przymiotnikiem od mitycznego bohatera-boga Sardusa Pater, czyli Ojca Sardyńczyków. Częste tłumaczenie, że oznacza to właśnie Ojca Sardyńczyków, jest błędne, bo wtedy brzmiałoby to Sardorum Pater. Od tego samego rdzenia wywodzi się też przymiotnik sardoniczny, który w języku polskim funkcjonuje jako odrębne słowo.

W starożytności wyspa miała wiele innych nazw. Greccy autorzy nazywali ją Sardō, a w łacińskich tekstach pojawiały się określenia Ichnusa, Sandaliotis i Argyrophleps. Ichnusa była łacińską formą greckiej nazwy, a dwie pozostałe wskazują na to, jak różnie postrzegano wyspę z morza. Pozostała również legenda z komentarza do dialogu Platona Timajos. Opowiada ona o legendarnej kobiecie Sardō, urodzonej w Sardes, stolicy dawnego królestwa Lidii. Według tej wersji od jej imienia wzięła nazwę wyspa.

Jakie języki mówi się na Sardynii?

Oficjalnymi językami wyspy są włoski i sardyński. Sardyński oraz algerski dialekt katalońskiego są uznane przez prawo regionalne i krajowe za dwa z dwunastu chronionych języków mniejszości we Włoszech. Oba są jednak poważnie zagrożone, więc ich dalsze istnienie zależy od tego, czy będą używane w codziennym życiu.

Prawo regionalne zapewnia pewien stopień ochrony także innym językom mniejszości. Należą do nich sassarese i gallurese, na które wpłynął korsykański, oraz tabarchino, czyli ligurski język obecny na wyspie. W północnej części Sardynii te odmiany są szczególnie widoczne, a ich istnienie tłumaczy, dlaczego ta sama wyspa ma kilka różnych form własnej nazwy.

Nazwa wyspy dobrze pokazuje tę różnorodność. Po włosku brzmi Sardegna, po sardyńsku Sardigna, po katalońsku Sardenya, a w gallurese Saldigna. Stolica regionu ma sardyńską nazwę Casteddu, a w zapisie łacińskim Caralis. Podróżny w większości miejsc turystycznych poradzi sobie po włosku, ale znajomość choćby nazw miejscowości w lokalnej formie ułatwia orientację na mapie i w rozmowach z mieszkańcami.

Pytania praktyczne

Ile dni wystarczy na zwiedzenie Sardynii?

Tydzień wystarcza, jeśli wybierzesz jedną część wyspy. Na pełne zwiedzenie całej wyspy potrzeba dłuższego czasu.

Czy lepiej wybrać północ czy południe Sardynii?

Południe daje więcej zabytków archeologicznych i wielką stolicę. Północ jest bardziej nastawiona na plaże i wybrzeże Gallury.

Kiedy najlepiej jechać na Sardynię?

Najsuchszy jest lipiec, a najbardziej deszczowy jest listopad. Wiosną i jesienią temperatury są łagodniejsze.

Czy da się zwiedzić Sardynię bez samochodu?

Cagliari i Alghero są dobrze dostępne bez auta, ale do nuragów i na wybrzeże zwykle potrzebny jest transport prywatny lub wynajęty.

Co warto zobaczyć, jeśli interesuje mnie historia?

Su Nuraxi di Barumini, nekropolia Tuvixeddu w Cagliari oraz stanowiska Nora i Tharros.

Prześlij dalej: E-mail Facebook

Obok tego tekstu

Sardynia: wycieczki i bilety link partnerski