Jakie ciekawostki o geografii Włoch warto znać przed wyjazdem?
Włochy leżą w południowej i zachodniej Europie. Ciekawostki o Włoszech dla dzieci zaczynają się od mapy, bo kraj ma kształt buta. Półwysep w kształcie buta wchodzi w głąb Morza Śródziemnego, a na północy kraj zamyka łuk Alp. W głębi lądu biegną Apeniny. Te proporcje wpływają na to, gdzie jest chłodniej, a gdzie cieplej:
- Mont Blanc ma 4810 metrów wysokości, a najwyżej położona stała miejscowość, Trepalle, leży na 2209 metrach.
- Jolanda di Savoia w prowincji Ferrara leży 3,44 metra poniżej poziomu morza.
- Wyspa Lampedusa, należąca do Włoch, leży na kontynencie afrykańskim.
- Między Sycylią a Tunezją jest 140 kilometrów.
- Włochy mają prawie 800 wysp, z czego najwięcej uwagi dostają Sycylia i Sardynia.
Przy wyborze miejsc pomoże zestawienie w artykule atrakcje Włoch, które pokazuje regiony kraju w jednym miejscu.
Gdzie przebiegają granice Włoch i jak daleko od morza?
Włochy graniczą z Francją, Szwajcarią, Austrią i Słowenią. Całkowita długość granic lądowych to 1836,4 km. Wewnątrz kraju leżą dwie niezależne enklawy: San Marino, które ma 37 km granicy z Włochami, i Watykan, który ma 3,4 km granicy.
- Madesimo w prowincji Sondrio leży 294 km od Morza Liguryjskiego i jest najdalej od morza położoną gminą.
- Najdalej na północ wysunięty punkt to Testa Gemella Occidentale w Prettau na Południowym Tyrolu.
- Salento leży 70 km od albańskiego wybrzeża.
- Sardynia leży około 250 km na zachód od włoskiego wybrzeża.
Oba mikropaństwa używają euro i języka włoskiego, a na granicach z Włochami nie ma kontroli. Dla kogoś, kto jedzie samochodem, oznacza to jedną trasę przez kilka państw bez zatrzymywania się przy budce.
Skąd wzięła się nazwa Italia i co łączy kraj z dawnym Rzymem?
Nazwa Italia ma kilka hipotez. Jedna wiąże ją z plemieniem Italói z dzisiejszej Kalabrii. Inna mówi o cielęciu, łac. vitulus, które było zwierzęciem totemicznym tamtych ludów. Starożytni autorzy łączyli ją z lokalnym władcą Italusem.
Rzym założono w 753 roku p.n.e. nad Tybrem. Przez 244 lata rządzili w nim królowie. W 509 roku p.n.e. Rzymianie obalili monarchię i ustanowili republikę rządzoną przez Senat. Pierwsze dwa wieki cesarstwa przyniosły stabilność, którą nazwano Pax Romana, czyli pokojem rzymskim.
Starsza historia sięga dalej. Narzędzia z dolnego paleolitu, sprzed 850 tysięcy lat, znaleziono w Monte Poggiolo. Mumia Ötzi, datowana na lata 3400 do 3100 p.n.e., została odkryta w 1991 roku w lodowcu Similaun.
Jak Włochy wyglądały w średniowieczu i na początku nowożytności?
Po upadku Zachodniego Cesarstwa Rzymskiego półwysep się rozpadł. W VI wieku Lombardowie zakończyli jego polityczną jedność. W XI wieku rozwinęły się miasta-państwa, takie jak Mediolan, Florencja i Wenecja, które wymyśliły nowe praktyki bankowe.
Republiki morskie, czyli Wenecja, Genua, Piza i Amalfi, zdominowały handel na Morzu Śródziemnym. Wenecja sfinansowała podróże Marco Polo do Azji. Pierwsze uniwersytety powstawały w miastach włoskich, a Bolonia należy do najstarszych uczelni w Europie.
W 1348 roku epidemia dżumy zabiła być może jedną trzecią mieszkańców Włoch. W XV i XVI wieku kraj był kolebką renesansu, który rozlał się na resztę Europy. Z tego okresu pochodzą ślady, które dziś są najczęściej oglądane przez turystów.
Jakie ciekawostki kryją się w architekturze i sztuce Włoch?
Koloseum w Rzymie jest jednym z najbardziej znanych zabytków architektury starożytnej. Pompeje i Herculaneum zostały zasypane przez wybuch Wezuwiusza w 79 roku, a dzięki temu zachowały się w bardzo dobrym stanie. Wiele miejsc z tej części historii wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
W Pizie stoi słynna Krzywa Wieża, a we Florencji kopuła katedry zaprojektowana przez Filippo Brunelleschiego. Andrea Palladio zbudował w regionie Veneto willę La Rotonda, która stała się wzorem dla architektury Zachodu.
Ravenna była ważnym ośrodkiem sztuki bizantyjskiej. Rysunki naskalne w Valcamonica datuje się na 8000 rok p.n.e. Te ślady pokazują, jak długo ludzie tworzyli sztukę na tym terenie.
Jakie ciekawostki ma włoskie kino?
Historia włoskiego kina zaczęła się kilka miesięcy po pierwszych pokazach braci Lumière. Pierwszym włoskim reżyserem uznaje się Vittorio Calcinę, który w 1896 roku nakręcił papieża Leona XIII.
W 1912 roku w Turynie powstało 569 filmów, w Rzymie 420, a w Mediolanie 120. Film Cabiria z 1914 roku, w reżyserii Giovanniego Pastrone, uznaje się za najsłynniejszy włoski film niemy. Był to pierwszy film w historii pokazany w Białym Domu.
W latach trzydziestych popularne były komedie Telefoni Bianchi, które rozgrywały się w eleganckich wnętrzach. Po wojnie włoski neorealizm pokazywał trudną rzeczywistość kraju. Reżyserzy tacy jak Federico Fellini, Sergio Leone czy Luchino Visconti należą do najbardziej wpływowych twórców w historii kina. Studio Cinecittà w Rzymie założył Benito Mussolini.
Które włoskie miasta mają najciekawsze ciekawostki?
Rzym nazywa się Wiecznym Miastem. Wiele śladów imperium przetrwało tam do dziś. Pełny przegląd miejsc znajdziesz w atrakcjach Rzymu.
Florencja to kolebka renesansu. Bolonia jest jednym z wielkich miast uniwersyteckich świata. Genua była ważną republiką morską i do dziś jest portem z bogatą architekturą. Mediolan to centrum handlu i mody.
Wenecja słynie z kanałów i zabytków historii. Neapol jest uznawany za miejsce narodzin pizzy, a jego centrum historyczne należy do Listy UNESCO. Turyn był ośrodkiem przemysłu motoryzacyjnego, bo mieści się tam siedziba Fiata.
Jakie ciekawostki o języku i kulturze Włoch warto znać?
Językiem urzędowym jest włoski, ale w każdym regionie słychać lokalne dialekty. Północ, centrum i południe różnią się brzmieniem i słownictwem, dlatego w małych miejscowościach warto znać choć kilka zwrotów.
Włochy mają 62 miejsca na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Kultura włoska wpłynęła na sztukę, architekturę, muzykę, kino, modę, literaturę i naukę. Opera była tu ważną częścią życia kulturalnego.
Nazwiska Antonio Vivaldiego, Gioachina Rossiniego i Giuseppe Verdiego pojawiają się w każdym przeglądzie muzyki klasycznej. Wiele osób odwiedza Włochy właśnie dla tej tradycji, a także dla kuchni, która różni się zależnie od regionu. Turystyczne ciekawostki o Włoszech pokazują, dlaczego warto zaplanować wyjazd z zapasem czasu.
Gdzie szukać plaż, jezior i wybrzeży?
Wybrzeże Amalfi tworzy skalista linia brzegowa, która jest bardzo popularna latem. Capri, wyspa w Zatoce Neapolitańskiej, była ulubionym kurortem rzymskich cesarzy. Pięć małych miasteczek Cinque Terre leży na stromym, pokrytym winnicami wybrzeżu Ligurii.
Na północy znajdują się jeziora. Jezioro Como zachwycało ludzi już w czasach rzymskich. Jezioro Garda otaczają małe wioski. Na Sycylii warto zobaczyć Taorminę, uroczą miejscowość na wschodnim wybrzeżu wyspy.
Więcej o morzu i kąpieliskach znajdziesz w plażach Włoch.
Od czego zacząć planowanie wyjazdu do Włoch?
Najpierw wybierz region. Północny zachód to Piemont, Liguria, Lombardia i Dolina Aosty. Północny wschód to Emilia-Romagna, Friuli-Wenecja Julijska, Trydent-Górna Adyga i Wenecja Euganejska. Centrum obejmuje Lacjum, Abruzję, Marche, Toskanię i Umbrię, a południe Apulię, Basilicatę, Kalabrię, Kampanię i Molise.
Duże miasta są dobrze połączone, ale na wsi i w górach samochód bywa wygodniejszy. Ruch odbywa się prawą stroną. Szczegóły przed wyjazdem sprawdzisz w jeździe samochodem po Włoszech.
W sprawach formalności i zasad jazdy opieraj się na oficjalnych informacjach, które znajdziesz na stronie Ministerstwa Spraw Zagranicznych, gdzie są opisane aktualne przepisy dla kierowców w Italii. Numer alarmowy w całym kraju to 112.
Pytania praktyczne
Czy Watykan i San Marino to osobne państwa?
Tak, oba są niezależnymi mikropaństwami otoczonymi przez Włochy. Używają euro i języka włoskiego, a granic z Włochami nie kontrolują.
Ile wysp należy do Włoch?
Włochy mają prawie 800 wysp. Najważniejsze to Sycylia i Sardynia.
Kiedy powstał Rzym?
Rzym założono w 753 roku p.n.e. nad rzeką Tyber. Na początku rządzili w nim królowie.
Gdzie można zobaczyć ślady Pompejów?
Pompeje i Herculaneum leżą w okolicach Neapolu. Zostały zasypane przez wybuch Wezuwiusza w 79 roku.
Które włoskie miasto związane jest z początkami kina?
Turyn był w 1912 roku największym ośrodkiem produkcji filmów w kraju. Film Cabiria z 1914 roku był pierwszym w historii filmem pokazanym w Białym Domu.
