Czym jest Koloseum i gdzie leży?
Koloseum to eliptyczny amfiteatr w samym centrum Rzymu, tuż na wschód od Forum Romanum. Budowę zaczęto za cesarza Vespazjana, a ukończono w 80 roku naszej ery, za jego następcy Tytusa. Obiekt jest największym zachowanym amfiteatrem starożytnym na świecie, a jego nazwa wywodzi się najprawdopodobniej od kolosalnego posągu Nerona, który stał w pobliżu.
Budulcem były travertyn, beton rzymski i tuf wulkaniczny. Ściany i sklepienia zachowały się w różnym stopniu, a część kamienia z budowli wykorzystano później do innych celów, o czym piszemy w dalszej części.
Koloseum jest jednym z głównych punktów atrakcji Rzymu, bo leży w dzielnicy, którą przewodniki nazywają Colosseo. Obok znajdują się Forum Romanum, Forum Augusta, Forum i Targi Trajana oraz Kapitol z muzeami. Warto więc planować dzień tak, by z jednego miejsca przejść do kolejnego pieszo.
Warto kupić bilet na Koloseum z audioprzewodnikiem, bo pozwala zwiedzić także Forum Romanum we własnym tempie. (link partnerski)
Jak powstało Koloseum i kto je zlecił?
Teren pod budowę zajmował wcześniej sztuczne jezioro na terenie Domus Aurea, pałacu Nerona. Po jego śmierci większość pałacu zburzono, a ziemię przeznaczono na publiczny obiekt. Według zachowanego napisu budowę sfinansowano z łupów wojennych, wziętych po zdobyciu Jerozolimy w 70 roku naszej ery.
Prace ruszyły za Vespazjana, a do czasu jego śmierci w 79 roku ukończono trzy kondygnacje. Górną kondygnację wykończył Tytus. Inauguracyjne igrzyska odbyły się w 80 lub 81 roku. Według Kasjusza Diona podczas tych igrzysk zginęło ponad 9000 dzikich zwierząt.
Później budowlę przebudował młodszy syn Vespazjana, Domicjan. Dodał podziemne tunele, zwane hipogeum, oraz galerię na szczycie, która zwiększyła liczbę miejsc dla widzów. Te zmiany widać na całej konstrukcji.
Nazwa Flavius, czyli Flawiusz, pochodzi od rodu cesarskiego. W czasach starożytnych budowlę nazywano po prostu amfiteatrem.
Jak wygląda arena, podziemia i pojemność?
Arena była miejscem walk gladiatorów, polowań na zwierzęta, egzekucji i inscenizacji znanych bitew. Organizowano tu także pokazowe bitwy morskie. Widzowie zajmowali miejsca na trybunach otaczających arenę.
Pojemność budowli szacowano od 50 do 80 tysięcy widzów, a średnio na około 65 tysięcy. Ten rząd wielkości dobrze tłumaczy, dlaczego Koloseum miało tak ważną rolę w życiu miasta.
Hipogeum to sieć tuneli pod areną. Służyły do trzymania zwierząt i niewolników przed pokazami. Dla zwiedzających to najbardziej poruszająca część budowli, bo pokazuje zaplecze, którego nie widać z trybun.
Ogromna część górnych pięter spłonęła w 217 roku po pożarze wywołanym uderzeniem pioruna. Całość odbudowywano przez kolejne dekady, a prace trwały jeszcze w 320 roku. Dzięki temu widać, jak budowla zmieniała się przez stulecia.
Jakie bilety wybrać i jak się przygotować?
Na miejscu znajdziesz zwykle bilet na samo Koloseum oraz bilet łączony, obejmujący także Forum Romanum i Palatyn. Przed zakupem sprawdź aktualną cenę biletu do Koloseum i jego zakres:
- bilet normalny: aktualną cenę biletu normalnego do Koloseum warto sprawdzić na oficjalnej stronie obiektu.
- bilet łączony: jego zakres i cenę warto sprawdzić na oficjalnej stronie obiektu, gdzie opisano, co obejmuje bilet łączony z Forum Romanum i Palatynem.
- godziny wejścia: aktualne godziny otwarcia Koloseum warto sprawdzić na oficjalnej stronie obiektu.
Bilety online do Koloseum kupisz na oficjalnej stronie parku archeologicznego, ale cena biletu do Koloseum i zasady zakupu bywają zmieniane, więc sprawdź je przed wyjazdem. Jeśli rezerwacja jest możliwa, pomaga ona uniknąć długiego czekania przy kasach.
W szczycie sezonu kolejki przed wejściem bywają długie. Warto przyjść wcześnie rano lub mieć zapasowy plan na inną godzinę. Do Koloseum można dojść pieszo z centrum, a ruch jest tam duży, więc zostaw sobie margines czasu.
Forum Romanum i Palatyn: co warto zobaczyć obok?
Forum Romanum to prostokątny plac otoczony ruinami ważnych budynków rządowych. Mieszkańcy starożytnego Rzymu nazywali go Forum Magnum. Plac miał około 130 na 50 metrów i był centrum codziennego życia: tu odbywały się procesje triumfalne, wybory, publiczne przemowy, procesy sądowe i walki gladiatorów.


Na Forum zobaczysz m.in. Bazylikę Juliusza, Kurię Juliusza, Świątynię Saturna i Łuk Septymiusza Sewera. Miejsce leży w dolinie między Palatynem a Kapitolem, więc łatwo przejść z jednego obszaru w drugi.
Palatyn to jedno z siedmiu wzgórz Rzymu, położone w jego centralnej części. Od czasów Augusta stał się wyłączną domeną cesarzy. Zachowały się ruiny pałaców Augusta, Tyberiusza i Domicjana. Według legendy to właśnie tu znaleziono Romulusa i Remusa, których wykarmiła wilczyca.
Dla osób zwiedzających Koloseum to naturalne uzupełnienie. Obie części można zobaczyć w jednym dniu, jeśli zaczniesz od areny i przejdziesz na Forum, a potem na Palatyn.
Link partnerski Koloseum: bilet wstępu. Zobacz wolne terminy
Link partnerski Koloseum: wycieczki i bilety. Przejrzyj wycieczki
Co jeszcze w pobliżu Koloseum i jak połączyć zwiedzanie?
Rzym dzieli się na dzielnice, które różnią się charakterem. Dzielnica Colosseo to serce starożytnego miasta, a wokół niej są dzielnice centralne z zabytkami z różnych epok.
Dzielnica Modern Centre, gdzie są też Kwirynał i Barberini, kryje fontannę di Trevi. To dobry punkt na spacer po zwiedzaniu starożytnych ruin, bo prowadzi do niego przyjemna trasa przez centrum.
Starą część miasta tworzą place, katedry i Panteon. Warto zobaczyć Panteon w Rzymie, który leży w tym samym rejonie co część ulic prowadzących z Koloseum.
Watykan to osobna dzielnica z własnymi muzeami i bazyliką. Jeśli planujesz tam wizytę, potraktuj ją jako oddzielny dzień. Więcej o tym znajdziesz w tekście o zwiedzaniu Watykanu.
Jak Koloseum przetrwało po starożytności?
Po upadku igrzysk budowla zmieniała funkcję kilka razy. W późnym średniowieczu na arenie urządzono cmentarz, a w arkadach mieszkania i warsztaty. W okolicach 1200 roku ród Frangipanich obwarował ją i użytkował jak zamek.
Silne trzęsienie ziemi w 1349 roku zniszczyło południową część budowli, która leżała na mniej stabilnym gruncie. Kamień z ruin wykorzystano do budowy pałaców, kościołów i szpitali w całym mieście. Marmurową fasadę z kolei spalano na wapno.
W 1377 roku odnowiło ją bractwo religijne, które mieszkało w północnej części budowli do początku XIX wieku. Metalowe spinki, które trzymały kamienie, wyrwano ze ścian, a po nich zostały liczne dziury widoczne do dziś.
Do ważnych dat należą zakazy walk gladiatorów z 399 i 404 roku oraz ostatnie wzmianki o walkach około 435 roku. Duży remont trwał od 1993 do 2000 roku, a jego celem było usunięcie skutków zanieczyszczeń i zużycia.
Kiedy najlepiej odwiedzić Koloseum?
Na sezon wizyty wpływa także kalendarz miasta. W sierpniu, przez około dwa tygodnie, wiele sklepów i restauracji w Rzymie jest zamkniętych na urlopy mieszkańców. Na tabliczkach pojawia się wtedy napis Chiuso per ferie.
W tym czasie w centrum bywa bardzo gorąco, a temperatura nie sprzyja długiemu spacerowi. Jednocześnie wiele osób wybiera ten czas, bo miasto jest wtedy spokojniejsze. Restauracje działające w sierpniu znajdziesz bez problemu, ale wcześniej sprawdź ich godziny otwarcia.
Jeśli wybierasz się w innym okresie, większość obiektów działa normalnie. Zaplanuj wtedy wizytę tak, aby nie zostawiać zwiedzania Koloseum na ostatnią chwilę przed godziną zamknięcia.
Od czego zacząć planowanie wizyty w Koloseum?
Zacznij od wyboru biletu. Jeśli zależy ci na Forum i Palatynie, sprawdź, czy bilet łączony obejmuje oba miejsca, zanim kupisz bilet na samo Koloseum. Ustal też dzień, bo w sierpniu część miejsc jest zamknięta.
Następnie zaplanuj trasę. Koloseum, Forum i Palatyn leżą blisko siebie, więc jeden poranek wystarczy na wszystkie trzy. Potem możesz pójść na spacer w stronę fontanny di Trevi lub do Panteonu.
Na koniec sprawdź godziny wejścia i zasady rezerwacji na oficjalnej stronie. Nawet jeśli plan wydaje się prosty, zmiany zdarzają się najczęściej właśnie w tych sprawach.
Pytania praktyczne
Czy warto kupić bilet łączony do Koloseum?
Jeśli chcesz zobaczyć także Forum Romanum i Palatyn, bilet łączony może być wygodny. Zakres biletu sprawdź przed zakupem.
Czy Koloseum leży w centrum Rzymu?
Tak, Koloseum stoi w samym centrum miasta, tuż na wschód od Forum Romanum.
Co można zobaczyć na arenie i w podziemiach?
Na arenie odbywały się walki gladiatorów, polowania i egzekucje. Pod nią znajdowało się hipogeum, czyli tunele do przetrzymywania zwierząt i niewolników.
Czy można dojść pieszo z innych zabytków Rzymu?
Tak, Forum i Palatyn leżą w niewielkiej odległości, więc wiele osób łączy te miejsca podczas jednego zwiedzania.
Czy w sierpniu wszystko w Rzymie jest otwarte?
Nie, przez około dwa tygodnie w sierpniu wiele sklepów i restauracji jest zamkniętych. Przed wyjazdem sprawdź, co będzie czynne.
Dlaczego Koloseum było przebudowywane?
Budowlę zmieniano po pożarze w 217 roku, a w późniejszych wiekach służyła jako cmentarz, mieszkania i fortyfikacja.
